Wat is kansarmoede?

Volgens de EU-SILC 2014 leeft 15,3% Vlamingen in een gezin met een risico op armoede of sociale uitsluiting.

Dit cijfer is gebaseerd op 3 indicatoren: het relatieve armoederisico, een zeer lage werkintensiteit en ernstige materiële deprivatie.

Relatieve armoederisico

Het relatieve armoederisico meet het percentage van de bevolking dat leeft in een gezin met een huishoudinkomen onder de armoededrempel (60% van het equivalent mediaan beschikbaar inkomen: € 1.085 voor een alleenstaande en € 2.279 voor een koppel met 2 kinderen).

Zeer lage werkintensiteit

Van een zeer lage werkintensiteit (bevolking 0-59 jaar) is sprake wanneer de verhouding tussen het aantal gewerkte maanden door alle volwassen leden van het huishouden en het aantal maanden dat zij zouden kunnen gewerkt hebben lager is dan 0,2).

Ernstige materiële deprivatie

Ernstige materiële deprivatie betekent dat iemand leeft in een gezin dat zich minstens 4 items uit een lijst van 9 niet kan permitteren :

  1. 1 week vakantie buitenshuis per jaar;
  2. een maaltijd met vis, vlees, kip of vegetarisch alternatief om de 2 dagen;
  3. een wasmachine;
  4. een kleuren-tv;
  5. een telefoon/GSM;
  6. een auto;
  7. de rekeningen voor huur, hypotheek, nutsvoorzieningen of andere aankopen kunnen betalen;
  8. het huis degelijk kunnen verwarmen;
  9. een beperkte onverwachte financiële uitgave kunnen doen.
Amoedeconcert Sint-Pauluskerk Orde van Sint-Jan
Amoedeconcert Sint-Pauluskerk Orde van Sint-Jan
Amoedeconcert Sint-Pauluskerk Orde van Sint-Jan

10% van de Vlamingen leefde in 2017 in een gezin met een inkomen onder de Belgische armoededrempel

Amoedeconcert Sint-Pauluskerk Orde van Sint-Jan

Kind en Gezin

Datum laatste aanpassing 09/01/2017

Kansarmoede is een toestand waarbij mensen beknot worden in hun kansen om voldoende deel te hebben aan maatschappelijk hooggewaarde goederen, zoals onderwijs, arbeid, huisvesting.

Het gaat hierbij niet om een eenmalig feit, maar om een duurzame toestand die zich voordoet op verschillende terreinen, zowel materiële als immateriële.

De regioteamleden van Kind en Gezin staan in voor het aanleveren van basisgegevens over kansarmoede.

Hiertoe toetsen zij elk gezin met een geboorte aan zes vooropgestelde criteria:

  1. het maandinkomen van het gezin,
  2. de arbeidssituatie van de ouders,
  3. de opleiding van de ouders,
  4. de huisvesting,
  5. de ontwikkeling van de kinderen en
  6. de gezondheid.

Deze zes criteria verwijzen naar zes domeinen waarop de leefomstandigheden van deze gezinnen zich onderscheiden van deze van vele andere gezinnen.

Bronnen:

1 LUYTEN, D. LAMMERTYN, F. De welzijnszorg in de Vlaamse Gemeenschap, Voorzieningen en overheidsbeleid, monografie

2. Het (Kans)-armoedebeleid, Sociologisch onderzoeksinstituut KUL, 1990, p. 1

Amoedeconcert Sint-Pauluskerk Orde van Sint-Jan

Wanneer leeft een gezin in kansarmoede?

Per criterium werd een ondergrens bepaald, die in combinatie met de andere criteria aangeeft of een gezin al dan niet leeft in kansarmoede. Wanneer de leefomstandigheden van een gezin bij drie of meer van deze zes criteria zich op of onder de ondergrens bevinden, dan wordt het gezin als levend in kansarmoede beschouwd. Kansarmoede heeft immers steeds betrekking op verschillende levensdomeinen. Wanneer een gezin aan twee of minder criteria beantwoordt, wordt het gezin normaliter niet als levend in kansarmoede beschouwd.

Het maandinkomen van het gezin

Het gezin beschikt over een onregelmatig maandinkomen, het beschikbaar inkomen (min schulden) ligt lager dan bedrag leefloon, leeft van een werkloosheidsuitkering en/of leefloon. Het bedrag van het leefloon voor gezin met kinderen bedraagt € 1179,65 (al dan niet alleenstaande ouder). We maken geen onderscheid naar het aantal kinderen ten laste en houden geen rekening met de kinderbijslag.

De opleiding van de ouders

Als de alleenstaande ouder of minstens een van beide ouders geen diploma hoger secundair heeft of het niet met zekerheid weet, enkel buitengewoon onderwijs volgde, (functioneel)analfabeet is.

De arbeidssituatie van de ouders

Wanneer de ouders zich in een precaire tewerkstelling bevinden (interim, zwart werk,….), werkloosheid van beide ouders of van de alleenstaande ouder en/of werkzaam zijn in een beschutte werkplaats.

De ontwikkeling van de kinderen

Een inschatting van het stimulatieniveau in het gezin gebeurt op basis van observatie en bespreking met de ouders. Ook het gegeven of kinderen op regelmatige basis deelnemen aan het kleuteronderwijs en/of er moeilijkheden zijn in de verzorging van de kinderen wordt meegenomen in de bespreking.

De huisvesting

Het gezin leeft in een verkrotte, ongezonde en/of onveilige woning; de woning is te klein en/of beschikt over onvoldoende nutsvoorzieningen thuis en in de omgeving. Het gezin is dakloos (geen woning) of thuisloos (verblijf in Centrum voor Integrale Gezinszorg, Opvancentrum voor Asielzoekers; kraakpand,….)

De gezondheid

Een van de gezinsleden (ouder, kind, ander inwonend gezinslid) heeft een zwakke gezondheid, een gebrek aan kennis en deelname aan de gezondheidszorg, chronische ziektes en/of handicaps in het gezin, ervaren drempels in de toegang tot de gezondheidszorg.

 

De Kansarmoede-index

Op basis van deze registratie wordt jaarlijks de kansarmoede-index berekend. De kansarmoede-index geeft het gemiddeld aantal geboorten in gezinnen kansarmoede over een periode van drie jaar weer. De cijfers over de kansarmoede-index zijn onder andere terug te vinden in de gemeentelijke kindrapporten.

De kansarmoede-index voor het Vlaamse Gewest voor jaar X wordt in concreto als volgt berekend: het aantal kinderen geboren in jaar X, X-1 en X-2 in een gezin in kansarmoede en dat woont in het Vlaamse Gewest op 31 december van het jaar X, gedeeld door het totaal aantal kinderen geboren in die 3 jaar en dat woont in het Vlaamse Gewest op 31 december van het jaar X (in percentage).

Daarbij is het nuttig om te weten dat kinderen die niet in Vlaanderen geboren zijn, maar er wel wonen, toch meegeteld worden. De index moet dus begrepen worden als een cijfer over de zeer jonge kinderen die op de laatste dag van het meest recente jaar in Vlaanderen wonen.

De regioteamleden hebben wel de mogelijkheid een gezin dat aan minder dan drie criteria beantwoordt, maar toch als kansarm wordt gepercipieerd, in de registratie op te nemen, mits een goede verantwoording.

 

Kijk voor meer informatie op de Website van Kind en Gezin

Amoedeconcert Sint-Pauluskerk Orde van Sint-Jan

Bang voor de toekomst
Bang van het heden
Bang voor mezelf
En voor het verleden

Hoop voor morgen
Spijt van wat was
Leeg vandaag

Vol moed
Op wat nog gaat komen
Zou het echt kunnen
Of blijf ik maar dromen

Kinderarmoede in België

België heeft één van de hoogste kinderarmoedecijfers van Europa

Daarom pleit UNICEF België voor een daadkrachtige, structurele en multidimensionale aanpak van (kinder)armoede, door te voorzien in:

  • adequate middelen voor de gezinnen zodat hun basisbehoeften verzekerd zijn
  • toegang tot kwalitatieve diensten, voor het welzijn van kinderen
  • de participatie van kinderen in de besluitvorming die hen aanbelangt
  • deelname aan vrijetijdsactiviteiten.

Meer informatie op de website van UNICEF.

Amoedeconcert Sint-Pauluskerk Orde van Sint-Jan
Amoedeconcert Sint-Pauluskerk Orde van Sint-Jan

Armoede

Waar moet iemand die in armoede leeft en tot over de oren in de schulden zit nog in geloven?

Als een realistisch afbetalingsplan hem nog nauwelijks de ruimte geeft om te overleven, laat staan dat hij met een leefloon zich iets meer luxe kan permitteren?

Waar moet iemand die in armoede leeft en tot over de oren in de schuld zit nog op hopen?

Als hij door iedereen bestempeld wordt als een hopeloos geval, ongeschikt voor de arbeidsmarkt als elk gevoel van eigenwaarde in de loop der levensjaren na de zoveelste vruchteloze sollicitatie vakkundig werd weg geschraapt?

Waar moet iemand die in armoede leeft en tot over de oren in de schulden zit nog van houden?

Als warme lotsverbondenheid niet meer wordt gevoeld, als onverschilligheid de enige mogelijkheid wordt om de kop boven water te houden, als hij denkt dat hij niets meer te bieden heeft?

Geloof, hoop en liefde is dat niet wat we uitgesloten mensen moeten geven? En vandaag in deze crisistijd vooral in de vorm van onze solidariteit!

(uit “Armoede & Overvloed” van ACW Limburg)

Armoede en Overvloed

Zijn armoede en overvloed niet onverbrekelijk met elkaar verbonden? Het is een diepe wetmatigheid van de sociale werkelijkheid. De overvloed van de enen veroorzaakt de armoede van de anderen. Wie materieel in overvloed leeft is doorgaans arm aan sociaal-structurele betrokkenheid. Wie in armoede moet leven is doorgaans rijk in weerbaarheid om te overleven. De laatste decennia is de armoede van de enen nog vergroot door de groei van de overvloed van de anderen.

De toegenomen afbouw van sociale zekerheid is het gevolg van de groeiende onverschilligheid en onverbondenheid van de mensen en groepen in overvloed. Migratie wereldwijd is het gevolg van een niet te verantwoorden kloof tussen Noord en Zuid.

Wat een zegen zou het zijn: opheffing van de spanning tussen armoede en overvloed. Als degenen die in materiële en mentale overvloed leven zich zouden openen voor de humane rijkdom van de armen, zou iedereen gelukkiger worden. Als degenen die in armoede leven zich zouden kunnen ‘empoweren’, zou er minder geld nodig zijn voor sociale zekerheid.

Wanneer armoede en overvloed nog lang zo scherp naast elkaar blijven bestaan, zal dit leiden tot nog meer ontregelingen, radicaliseringen en ontploffingen. Als integendeel armoede en overvloed rechtvaardig op elkaar kunnen inwerken, zal er overal vrede ontluiken.

(Jean-Paul Vermassen)

Met dank aan onze sponsors

Bekijk hier de lijst van al onze sponsors